Over trendanalyse
Sinds 2009 monitort het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid trends in maatschappelijke veiligheid. Welke zorgwekkende en hoopgevende veiligheidsontwikkelingen doen zich voor? En hoe kunnen deze problemen effectief en innovatief worden aangepakt?




Visie op trends
Om voor de hand liggende redenen vraagt het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid voortdurend aandacht voor een volwaardige rol voor preventieve aanpakken in onze veiligheidszorg. Want er zijn volop alternatieven voor eenzijdig repressief optreden tegen onveiligheid, criminaliteit en overtredingen.
Trendbeeld
Hoe ziet onze veiligheid er in 2020 uit? Het CCV bekeek in het kader van zijn trendanalyse een aantal toekomstverkenningen om te inventariseren welke veiligheidsontwikkelingen ons in de toekomst te wachten zouden kunnen staan.

X

Veiligheidsontwikkelingen

Evenementenveiligheid

........................................................................................................................................

Intro

........................................................................................................................................

Tussen 2000 en 2007 vervijfvoudigde het aantal evenementen met meer dan 5000 bezoekers. Vanaf 2012 krijgen steeds meer gemeenten ook te maken met een nieuw type en niet-vergund evenement: een evenement dat (voornamelijk) jongeren organiseren via sociale media. Getuige de gebeurtenissen in het kader van Project X in de gemeente Haren zijn dat festiviteiten die ernstig kunnen escaleren.

>>Trends

Aanpakken

........................................................................................................................................

In aanvulling op het onderzoek waarin de Inspectie Veiligheid en Justitie zich specifiek richtte op de toepassing van de wet MBVEO, is de wet in 2012 ook breder geëvalueerd. Hieruit blijkt dat de wet voornamelijk bij overlast in de wijk en evenementen (zoals tijdens jaarwisselingen) nuttig is. De onderzoekers constateren vooral in de gemeentelijke praktijk knelpunten bij toepassing van de wet. Een goed dossier opbouwen is ingewikkeld en arbeidsintensief. Gemeenten hebben een incompleet beeld van alle beschikbare instrumenten en mogelijke maatregelen om overlast te bestrijden. Onbekendheid van de wet MBVEO bij burgemeesters zorgt voor problemen bij onder meer dossiervorming en informatie-uitwisseling. Hierdoor zetten gemeenten de wet in enkele gevallen niet correct in. In andere gevallen zorgt koudwatervrees ervoor dat de zij de wet helemaal niet benutten.

Knelpunten doen zich vooral voor bij toepassing van de wet voor de aanpak van voetbalvandalisme. De maximale duur voor een gebiedsverbod, al dan niet in combinatie met een meldingsplicht, is volgens gemeenten te kort. Door de eis van herhaaldelijkheid is het niet mogelijk zogenoemde first offenders aan te pakken. In het regeerakkoord is opgenomen dat de wet MBVEO wordt aangescherpt met daarin hogere straffen.

Om gemeenten en arrodissementen te ondersteunen bij de uitvoering, toepassing en interpretatie van de wet MBVEO, opende het CCV per 1 november 2012 een kenniscentrum. Het kenniscentrum voor de Wet Maatregelen Bestrijding Voetbalvandalisme en Ernstige Overlast bestaat uit experts van gemeenten, Openbaar Ministerie, het ministerie van Veiligheid en Justitie en het CCV. Via een LinkedIn-groep krijgen professionals antwoord op hun vragen. Ook kunnen zij hier ervaringen uitwisselen. De gestelde vragen en antwoorden publiceert het CCV op de website.

Tijdens evenementen krijgen burgemeesters soms te maken met potentiële ordeverstoorders. De huidige wetgeving biedt voldoende grondslag om een dergelijke groep tijdelijk te verplaatsen. Dat blijkt uit onderzoek naar aanleiding van de rellen in Hoek van Holland in 2010. 
Via een noodbevel kan de burgemeester personen bevelen zich te verwijderen van een plek of uit de gemeente. Als personen hieraan geen gehoor geven, kan de burgemeester ertoe overgaan deze groep te verplaatsen. Het noodbevel kan ook een gebiedsverbod bevatten. Daarmee kan de burgemeester een groep verbieden op de plaats van het evenement te komen. De burgemeester kan een groter gebied aanwijzen dan het gebied van het evenement.

In evenementenbeleid neemt de gemeente voorzorgsmaatregelen om de veiligheid en gezondheid van burgers te beschermen tijdens grote evenementen. Uit onderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie Veiligheid blijkt dat de meeste gemeenten in 2012 beschikten over een evenementenbeleid. 
De inspecties adviseren gemeenten om de samenwerking met de hulpverleningsdiensten en de andere gemeenten in de regio te verstevigen. Een regionale aanpak kan bestaan uit een eenduidige regionale definitie van een publieksevenement, eenduidige risicocategorieën, een uniform instrument voor risicoanalyse en een door alle gemeenten en diensten consequent gevulde en gebruikte regionale evenementenkalender. Samenwerking binnen de grenzen van de veiligheidsregio ligt volgens de inspectie het meest voor de hand.

Het CCV verbeterde in 2012, in samenwerking met Koninklijke Horeca Nederland, het stappenplan Keurmerk Veilig Uitgaan (KVU). Een eigen praktijkanalyse en een evaluatie van Regioplan waren daarvoor de belangrijkste informatiebronnen. 
De evaluatie maakt duidelijk dat deelnemers aan het KVU een breed scala aan veiligheidsmaatregelen kunnen inzetten. Van een deel van deze maatregelen is (nog) niet bekend of zij effect hebben. Uit de praktijk blijkt dat bijvoorbeeld de collectieve horecaontzegging in de ene gemeente werkt, terwijl de maatregel in een andere gemeente vooral voor uitvoeringsproblemen zorgt. Om in de toekomst meer te kunnen zeggen over de effectiviteit van maatregelen ontwikkelde het CCV de Keuzewijzer Veilig Uitgaan, dat een overzicht biedt van effectieve maatregelen].

Geweld komt het meest voor tijdens evenementen en in het uitgaansleven. Op dit moment zijn er geen landelijke cijfers beschikbaar over uitgaansgeweld. Vindt het deskundigenpanel dat monitoren van landelijke cijfers over uitgaansgeweld een meerwaarde heeft? Tweederde van de panelleden vindt de beschikbaarheid van landelijke cijfers een pluspunt. Deze cijfers moeten partijen gebruiken om effectief en preventief beleid te voeren. Ook geven landelijke cijfers de mogelijkheid gebieden met elkaar te vergelijken. Waarom kent een gebied veel of weinig uitgaansgeweld en wat zijn daarvan de oorzaken? Kennis van deze oorzaken kan inzicht geven in de effectiviteit van maatregelen.
Wel plaatsen experts een kanttekening: een essentiële voorwaarde is dat er eerst overeenstemming bestaat over de definitie van uitgaansgeweld. Ook moet duidelijk zijn waarom inzicht in deze cijfers van belang is. Bij het apart registreren van uitgaansgeweld wijst een expert erop dat de benodigde aanpassing van politieregistraties, een vergroting van de administratieve last van politiemensen met zich mee kan brengen.

“We weten veel te weinig van uitgaansgeweld. Dat geldt zowel voor de omvang en intensiteit van het verschijnsel als voor de aanpak ervan door de politie en succesvolle werkwijzen”. – Heinrich Winter, Rijksuniversiteit Groningen

“Het is heel lastig om uitgaansgeweld goed te registreren en monitoren. Wat de een ziet als een akkefietje ziet een ander als serieuze bedreiging. Onze samenleving lijkt intimidatie en geweld steeds zwaarder te interpreteren”. (Toon van der Heijden, Parket-Generaal)

>>Toekomstperspectief

Toekomstperspectief

........................................................................................................................................

Steeds meer gemeenten scherpen de regels voor de organisatie van vechtsportevenementen aan. Om vechtsportgala’s te kunnen weren, is in de gemeente Leeuwarden voor alle evenementen een vergunning verplicht. De nieuwe regelgeving zorgt ervoor dat de gemeente organisatoren van indoorevenementen op evenementenlocaties aan een Bibob-onderzoek kan onderwerpen. In de gemeente Amsterdam hebben vechtsportgala’s een speciale plaats gekregen in de Algemene Plaatselijke Verordening, waardoor extra voorwaarden gelden.
Gemeenten in Noord-Holland Noord staan vechtsportgala’s in de toekomst alleen nog toe als deze onder de Federatie Oosterse Gevechtskunsten (FOG) vallen. 
Volgen meer gemeenten deze voorbeelden? En worden in de toekomst ook andere evenementen aan strengere regels gebonden?