Om agressie en geweld tegen burgemeesters en wethouders te verminderen is de ‘Handreiking voor het treffen van adequate maatregelen in geval van bedreigingen met agressie en geweld tegen burgemeesters en wethouders’beschikbaar. Het instrument bevat richtlijnen voor bewaking en beveiliging, preventieve maatregelen en maatregelen in het geval van een concrete bedreiging met agressie en/of geweld.

—

Het expertisecentrum Veilige Publieke Taak heeft, samen met het programma VPT, het ‘Stappenplan voor een veilige publieke taak voor politieke ambtsdragers’ ontwikkeld. Het stappenplan geeft aan wat politieke ambtsdragers kunnen doen om agressie en geweld te voorkomen en de effecten ervan te elimineren. Door deze stappen te nemen, moet de doelgroep de bestuurlijke of vertegenwoordigende taak zonder dreiging of gevoel van onveiligheid kunnen uitvoeren. Onderdeel van het stappenplan is een checklist met een duidelijke tweedeling: voorbereiding en uitvoering. In elk deel zijn een aantal activiteiten en maatregelen opgenomen die ambtsdragers en bestuurders kunnen nemen.

—

Meer begrip kweken voor werknemers met een publieke taak is een manier om agressie en geweld te verminderen. De Veiligheidsregio Noord-Holland Noord zette hiervoor een videogame in.
De bedoeling is dat deelnemers zich inleven in de positie van hulpverleners en dat zij daardoor meer begrip voor het werk van hulpverleners krijgen. Doel van het spel was mensen duidelijk te maken dat ambulancewerk ernstig wordt bemoeilijkt als zij hulpverleners hinderen. De game was onderdeel van het project ‘112 Help je mee?’, dat werd verkozen tot winnaar van de Veilige Publieke Taak AWARD 2012.

Een ander nieuw instrument is de ‘MeldAgressie app’ voor gemeenteambtenaren. Met deze app kunnen medewerkers direct en snel een geval van agressie of geweld melden bij de werkgever. Dit maakt de app vooral voor gemeenteambtenaren zonder vaste werkplek een uitkomst.

Halt Nederland startte in 2012 samen met het programma Veilige Publieke Taak een pilot om jongeren bewust te maken van de functie van werknemers met een publieke taak. Daarnaast wilde men jongeren duidelijk maken wat het betekent als deze werknemers te maken krijgen met agressie en geweld. De pilot in de regio’s Kennemerland en Zuidwest Nederland bestond uit voorlichtingslessen voor jongeren, gesprekken met docenten en een ouderbijeenkomst. In de pilot werkten politie en Halt ook samen aan honderd op maat gemaakte Halt-straffen, bedoeld voor jongeren die zich schuldig maken aan agressie tegen werknemers met een publieke taak. De speciale Halt-straf bestond onder meer uit een leeropdracht en herstel van de relatie tussen de jongere en het slachtoffer. In een gesprek bood de jongere het slachtoffer excuses aan en gingen dader en slachtoffer samen in gesprek over de gevolgen van agressie.
Uit een evaluatie van de DSP-groep blijkt dat zowel leerlingen als mentoren tevreden zijn over de voorlichtingslessen.De voorlichting vergroot kennis bij leerlingen. De aanpak van HALT wordt in 2013 bij honderd scholen ingezet.

In de media is veel aandacht voor voorlichtingscampagnes over geweld tegen werknemers met een publieke taak. Publieksvoorlichting beoogt de problemen onder de aandacht te brengen en uiteindelijk geweld tegen werknemers met een publieke taak te verminderen. Sommigen zijn van mening dat toenemende media-aandacht leidt tot een lagere drempel voor agressief gedrag en daardoor een toename van incidenten van agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak tot gevolg kan hebben.
Deze kwestie is voorgelegd aan een panel van deskundigen dat jaarlijks wordt geraadpleegd voor het Trendsignalement. Ruim de helft van het deskundigenpanel is het met deze stelling niet eens. Volgens sommige deskundigen zet de afwijzende berichtgeving in de media een duidelijke norm neer: agressief gedrag tegen werknemers met een publieke taak accepteren wij niet en wordt (zwaar) bestraft. Het publiek moet weten dat politie en justitie optreden tegen dit soort incidenten door te straffen. Anderen wijzen op de gemoedstoestand van daders, onder stress of invloed van middelen, waarop mediaberichtgeving geen invloed heeft. Enkele deskundigen noemen het gevaar van kopieergedrag.

“Juist de afwijzende mediaberichtgeving bevestigt telkens weer de norm dat geweld tegen hulpverleners niet door de beugel kan. Wel is het maar de vraag of geweld tegen werknemers met een publieke taak tegenwoordig vaker voorkomt dan 20 of 30 jaar terug. Toen werden dit soort gevallen niet geregistreerd en vond men geweld vermoedelijk 'normaler 'dan in de huidige samenleving.’’ – Peter Versteegh, Politie Haaglanden

“Bij veel incidenten van agressie en geweld tegen hulpverleners met een publieke taak is sprake van omstanders die onder invloed van middelen zijn. Zij laten zich niet of nauwelijks leiden door mediaberichten.’’ – Toon van der Heijden, Parket-Generaal

Werknemers met een publieke taak hebben vaak te maken met agressie van mensen die onder invloed zijn van alcohol of drugs. Onderzocht is hoe middelengebruik het gedrag van personen beïnvloedt en hoe professionals met een publieke taak daarmee kunnen omgaan. Geweld ontstaat meestal door een samenspel van meerdere factoren: het middel, de omgeving en de gebruiker.
Het belangrijkste is dat professionals weten wat de effecten van middelengebruik zijn en welke beperkingen een persoon onder invloed heeft. Kennis over de effecten van middelengebruik moet daarom onderdeel zijn van veiligheidsopleidingen en –trainingen.

Bij evenementen kunnen een gedegen voorbereiding en evaluatie geweldpleging onder invloed voorkomen. De samenwerking tussen de gezondheids- en de veiligheidssector is echter voor verbetering vatbaar. Ook moet de politie in uitgaanssettings en tijdens evenementen vooral personeel inzetten met de daarvoor benodigde competenties en een goede mentale weerbaarheid.