Internationaal

De meeste landen hebben mensenhandel strafbaar gesteld. Het gebruik van deze wetten om mensenhandelaren te vervolgen en veroordelen blijft volgens het UNODC beperkt. Daar komt bij dat er weinig kennis en begrip is van het delict. 

Het United Nations Office on Drugs and Crime lanceerde in 2011 een database met informatie en jurisprudentie over mensenhandel. De databank van het UNODC bevat details over nationaliteiten van daders en slachtoffers, veelgebruikte routes, rechterlijke uitspraken en andere informatie uit strafzaken uit de hele wereld. De database is een hulpmiddel voor rechters, Openbaar Ministerie, beleidsmakers, journalisten en onderzoekers. 

Volgens het kabinet loopt Nederland internationaal gezien voorop bij de aanpak van mensenhandel. Dit blijkt onder andere uit de laatste editie van Trafficking in persons 2011. Hierin staat dat de Nederlandse overheid landelijk en internationaal leiderschap toont in het ontwikkelen van innovatieve methoden om mensenhandel aan te pakken. Ook maakt het rapport melding van de pragmatische en zelfkritische aanpak in ons land, die leidt tot concrete verbeteringen in het mensenhandelbeleid. Daarnaast signaleert het rapport dat in Nederland stevig wordt ingezet op slachtofferopvang.

Expertperspectief

In oktober 2000 is het algemeen bordeelverbod opgeheven. Met de wetswijziging werd de exploitatie van vrijwillige prostitutie gelegaliseerd, met als doel een duidelijke scheidslijn aan te brengen tussen legale en illegale vormen van prostitutie. Van legaal sekswerk is sprake als prostituees vrijwillig werken en minimaal achttien jaar oud zijn en de exploitatie plaatsvindt binnen de kaders van het gemeentelijk beleid. De formulering en handhaving van het lokale prostitutiebeleid zijn overgelaten aan gemeenten. 

De wetswijziging was bedoeld om de exploitatie van prostitutie te reguleren en te beheersen, de positie van prostituees te verbeteren, en strafbare feiten binnen de sector - zoals uitbuiting van minderjarigen en mensenhandel - beter te kunnen aanpakken. 

Ruim een decennium na de invoering is duidelijk dat de opheffing van het bordeelverbod onvoldoende effect heeft op criminaliteit en overlast rond prostitutie. Voor die tijd werd het verbod op bordelen in de praktijk nauwelijks gehandhaafd. Wat heeft de wetswijziging in de praktijk veranderd?

Uit een landelijke evaluatie van de opheffing van het bordeelverbod die in 2007 werd afgerond kwam naar voren gekomen dat mensenhandel sindsdien vooral is bemoeilijkt door strengere handhaving. Een groot deel van de beschikbare capaciteit van de politie wordt besteed aan controles in de vergunde sector, terwijl in de niet-vergunde sector beperkt wordt gecontroleerd en gerechercheerd.

De onderzoeksresultaten uit 2007 lijken nog onverminderd relevant. Volgens recente evaluaties van de opheffing van het bordeelverbod in Amsterdam behoudt de branche haar criminogene karakter. De meeste misstanden worden gesignaleerd in de raamprostitutie. Een aantal escortbureaus ontloopt de vergunningverplichting die in 2008 is ingesteld, door zich bijvoorbeeld in andere steden te vestigen of illegaal op het internet te adverteren. 

In Nijmegen constateerden onderzoekers in 2010 dat de mate waarin mensenhandel na opheffing van het bordeelverbod is teruggedrongen niet is vast te stellen. Wel blijkt de overlast rond de tippelzone en de straat waar raamprostitutie is gevestigd beperkt en stabiel.

Deelnemers aan het CCV-deskundigenpanel zijn verdeeld over de effecten van het bordeelverbod op mensenhandel en onveiligheid. Duidelijk is dat transparantie en zichtbaarheid van de sector van belang zijn voor adequaat toezicht op legale bedrijven en voor het bestrijden van misstanden. Daarnaast is hulpverlening aan de vrouwen een blijvend aandachtspunt.

Vraag voor de toekomst

Volgens het CCV is het denkbaar dat de invoering van de nieuwe prostitutiewet leidt tot nieuwe manieren van samenwerking. Te denken valt aan koppels die namens verschillende organisaties de straat op gaan: zoals met iemand vanuit de gemeente en iemand vanuit de politie.