De maatregel om veelplegers voor twee jaar in een Inrichting voor Stelselmatige Daders te plaatsen, draagt bij aan minder criminaliteit en lagere recidive onder zeer actieve veelplegers. Dit blijkt uit onderzoek van het WODC naar de effecten van de ISD-maatregel. 
De ISD-maatregel is in Nederland sinds oktober 2004 van kracht en is gericht op zeer actieve veelplegers. Het doel van de maatregel is enerzijds criminaliteitsreductie, doordat de dader tijdens het uitzitten van zijn straf geen nieuwe delicten kan plegen. Anderzijds moeten behandeling en resocialisatie zorgen voor minder recidive. Om recidive onder ZAVP’s terug te dringen, is een ISD-maatregel bij een deel van de doelgroep effectiever dan een standaardvrijheidsstraf. Overigens is recidive onder ISD’ers met 72 procent nog altijd fors. 
Het opleggen van de ISD-maatregel in plaats van een standaardvrijheidsstraf voorkwam per jaar dat de ZAVP’s waren ingesloten naar schatting zes strafzaken en negen strafbare feiten.

In tegenstelling tot de ISD-maatregel, richt de PIJ-maatregel zich specifiek op minderjarigen. De PIJ-maatregel is de strafrechtelijke maatregel binnen het jeugdstrafrecht. De rechter kan met deze maatregel minderjarigen die ernstige delicten pleegden, voor behandeling in een jeugdinrichting plaatsen. Vaak lijden zij aan een gebrekkige ontwikkeling of psychische stoornis. 
Uit onderzoek blijkt dat niet duidelijk is in hoeverre de PIJ-maatregel heeft bijgedragen aan gedragsverandering en (uiteindelijk) recidivevermindering. Tachtig procent van de jongeren met een PIJ-maatregel komt binnen tien jaar na uitstroom opnieuw in aanraking met justitie. De meeste jongeren recidiveren binnen twee jaar na uitstroom. Wel is de eerste recidive na de PIJ-maatregel in de meeste gevallen minder ernstig dan het delict waarvoor de maatregel is opgelegd.

Om herhalingscriminaliteit te voorkomen zijn huisvesting, inkomen en werk belangrijke basisvoorzieningen voor ex-gedetineerden. Penitentiaire Inrichtingen (PI’s) en gemeenten zetten zoveel mogelijk in op het arbeidsklaar maken van gedetineerden. Zo geeft de PI Vught gedetineerden, van wie de invrijheidsstelling in zicht komt, toestemming via internet naar een baan te zoeken en te solliciteren.Een gedetineerde kan een beroepskeuzetest invullen en via een gesloten sollicitatiesysteem kenbaar maken wie hij is en wat voor soort werk zijn voorkeur heeft. Om deze proef mogelijk te maken hebben justitie, de gemeente Eindhoven, ROC’s, het UWV en werkgevers de handen ineengeslagen.

Een ander voorbeeld is het initiatief van hulpverleningsorganisatie Innovium. Via het UWV begeleidt Innovium jonge gehandicapte gedetineerden met een Wajong-uitkering na hun detentie naar werk. In samenwerking met de Medewerker Maatschappelijke Dienstverlening start Innovium hiermee al tijdens detentie. De begeleiding bestaat uit een beroepskeuzetest, leerdoelentraining en hulp bij de zoektocht naar werk. Ook na detentie zet Innovium de begeleiding voort.

Een goede samenwerking in het Veiligheidshuis heeft een meerwaarde bij de nazorg aan ex-gedetineerden. Sinds 2009 geven partijen in het Veiligheidshuis Utrecht ernstig overlastgevende gezinnen met politie- en justitiecontacten intensieve begeleiding. Met deze aanpak Ernstig Overlastgevende Gezinnen (EOG) wil de gemeente Utrecht onder meer recidive van criminele gezinsleden terugdringen. Uit onderzoek blijkt dat, bij gezinnen waar de aanpak is afgerond, criminaliteit van de meest problematische gezinsleden daalde en overlast stopte of afnam. Wel is bij deze gezinnen sprake van hardnekkige problematiek, waarbij een kortetermijnoplossing vaak geen vruchten afwerpt.

—

Het CCV zette in samenwerking met het ministerie van Veiligheid en Justitie, Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) in oktober 2012 een vragenlijst uit onder gemeenten en Penitentiaire Inrichtingen (PI’s). Het doel was te onderzoeken wat successen en knelpunten zijn van het Samenwerkingsmodel Nazorg volwassen ex-gedetineerden. Dit Samenwerkingsmodel is in 2009 opgesteld door de VNG en DJI en vormt de basis voor samenwerking tussen gemeenten en PI’s. In hoeverre zijn deze afspraken ook werkbaar in de praktijk? Hierbij ligt de nadruk op de knelpunten in de samenwerking tussen PI’s en gemeenten.

Dit zijn de belangrijkste conclusies uit het onderzoek:

1. Volgens zowel gemeenten als PI’s levert het verkrijgen van een geldig ID-bewijs relatief gezien de minste problemen op.
2. Huisvesting verdient volgens gemeenten en PI’s de meeste aandacht. Knelpunten liggen in het al dan niet beschikbare aanbod van woningbouwcorporatie, particuliere markt, Regionale Instelling Beschermende Woonvormen (RIBW’s) en Maatschappelijke Opvang.
3. Zowel het verkrijgen van een uitkering met passende dagbesteding als betaalde arbeid na detentie stuiten op de nodige barrières. Niet alleen door procedures binnen de PI, maar ook door beperkte beschikbaarheid van re-integratietrajecten binnen de gemeenten. Gemeenten merken hierin zichtbaar de gevolgen van bezuinigingen.
4. Veel gedetineerden hebben schulden, maar maken in verhouding te weinig gebruik van een schuldhulpverleningstraject. Op dit onderdeel lijkt nog veel winst te behalen, bijvoorbeeld als gemeenten in de PI’s meer investeren in schuldhulpverleningstrajecten.
5. Binnen de PI’s worden overwegend een passend zorgtraject geboden. Na detentie blijkt continuïteit van zorg lastig door te weinig aanbod van passende zorg, wachtlijsten bij instellingen, het moeilijk verkrijgen van indicatiestellingen, contra-indicaties zoals terugval van cliënten en ontbreken van motivatie bij cliënten. Privacyaspecten en de verschillende financieringsstromen van zorg maken het geheel nog complexer. Goede continuering van zorg kan een positief effect sorteren. 

—