Over trendanalyse
Sinds 2009 monitort het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid trends in maatschappelijke veiligheid. Welke zorgwekkende en hoopgevende veiligheidsontwikkelingen doen zich voor? En hoe kunnen deze problemen effectief en innovatief worden aangepakt?




Trendbeeld
Hoe ziet onze veiligheid er in 2020 uit? Het CCV bekeek in het kader van zijn trendanalyse een aantal toekomstverkenningen om te inventariseren welke veiligheidsontwikkelingen ons in de toekomst te wachten zouden kunnen staan.

X

Veiligheidsontwikkelingen

Woninginbraken en -overvallen

........................................................................................................................................

Intro

........................................................................................................................................

De criminaliteitsstatistieken over woninginbraak zijn uitermate grillig. Na piekjaar 1995 lieten de cijfers eerst een positieve ontwikkeling zien, maar de laatste jaren nemen de geregistreerde en ondervonden woninginbraken toe. De aanpak van de problematiek wordt bemoeilijkt door nieuwe modus operandi van het inbrekersgilde. Actieve betrokkenheid van burgers en bedrijven bij preventie en opsporing is dan ook geen overbodig luxe.

>>Trends

Aanpakken

........................................................................................................................................

Goede samenwerking: Professionals en burgers

Burgernet krijgt een steeds beter bereik. Het samenwerkingsverband tussen burgers, gemeente en politie om de veiligheid in de woon- en werkomgeving te bevorderen, telde in 2011 al meer dan 600.000 deelnemers. Burgernet is een veelbeproefd hulpmiddel bij de opsporing van inbraken en overvallen.

Burgernet wordt de laatste jaren vooral ingezet bij vermissingen en bij tijdkritische incidenten zoals woninginbraak, straatroof en overvallen. De politie maakt steeds meer gebruik van het alerteringssysteem om niet-tijdkritische acties onder de aandacht van burgers te brengen, zoals bij een aanvullend buurtonderzoek van de recherche. Door informatie van deelnemers kan de politie in gemiddeld tien procent van de gevallen een Burgernetactie succesvol afsluiten.
Burgernet moet uitgroeien tot een overkoepelende alerteringsdienst, ook beschikbaar voor brandweer of de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen. Daarnaast kunnen Amber Alert en SMS-Alert in Burgernet worden geïntegreerd. De verwachting is dat het systeem in 2012 800.000 deelnemers in driehonderd gemeenten heeft.

Goede samenwerking: Publiek en privaat

In het bedrijfsleven wordt het RAAK-principe al langere tijd gebruikt bij overvaltrainingen en voorlichting over overvallen. Het devies van RAAK is:
Rustig blijven,
Accepteren (speel niet de held),
Afgeven van bezittingen, en
Kijken naar de dader.

Het RAAK-principe is een geschikt middel om mensen ervan te overtuigen dat hun veiligheid en gezondheid belangrijker zijn dan hun bezittingen. De politie adviseert inmiddels om RAAK ook toe te passen bij een woningoverval. Het CCV heeft het principe zodoende opgenomen in de voorlichting over woningovervallen. De CCV-publicaties ‘Verklein het risico op een woningoverval’, ’Senioren & Veiligheid’ en ’Woon veiliger met het PKVW’ zijn in 2011 aangevuld met informatie over het RAAK-principe.

Op initiatief van de Taskforce Overvallen en het CCV is in 2010 een pilotactie gestart om burgers te informeren over het risico van woningovervallen. Bewoners in onder andere Arnhem, Heerlen, Heusden, Utrecht en Wageningen worden huis aan huis gewezen op het gevaar van woninginbraak, babbeltrucs en woningovervallen. Na afloop van het gesprek krijgen de bewoners een kierstandhouder of een deurspion gemonteerd. In 2010 werden op die manier in totaal 190 kierstandhouders aangebracht. Er zijn in 2011 ook nog eens meer dan 220 kierstandhouders uitgedeeld. 

Daarnaast zijn ruim 317 kierstandhouders uitgedeeld om woningovervallen en babbeltrucs onder senioren zoveel mogelijk te voorkomen. Dit als onderdeel van een project dat het CCV in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie en samen met de ANBO, belangenorganisatie voor ouderen, uitvoerde. In bijeenkomsten voor senioren over de preventie van woningovervallen en veilig wonen kregen de deelnemers informatie over wat een overval is, de mogelijke gevolgen voor slachtoffers en de werkwijze van daders. Daarnaast kregen de deelnemers laagdrempelige tips over veilig wonen, informatie over eenvoudige bouwkundige maatregelen, zoals de kierstandhouder, en vaardigheden hoe om te gaan met een overval.

>>Trendperspectief

Trendperspectief

........................................................................................................................................

Internationaal

Sociale media spelen in diverse soorten misdrijven een rol. In een top tien van misdrijven die door sociale media worden gefaciliteerd, staat woninginbraak met stip op nummer één. In Nederland wordt niet bijgehouden of een inbraak het gevolg is van een bewoner die via Twitter of Facebook vertelt op vakantie te zijn. Uit een onderzoekje onder vijftig oud-inbrekers in Engeland komt naar voren dat 78 procent sociale media gebruikt als onderdeel van zijn ‘vak’. Hoewel de betrouwbaarheid van dit onderzoek discutabel is, is het preventieve signaal niet verkeerd: let op met het plaatsen van informatie over waar je je bevindt op sociale media, want het inbrekersgilde leest mee.

Expertperspectief

In 2011 startte Vereniging Eigen Huis een website waarop inbrekers te kijk worden gezet met als doel hen het werk zo moeilijk mogelijk te maken. De website publiceert beeldmateriaal dat de organisatie anoniem ontving en beelden van inbrekers en inbraakpogingen die burgers zelf kunnen uploaden. Naast ’naming & shaming’ van inbrekers richt de site  zich ook op voorlichting over inbraakpreventie.

Mede naar aanleiding van het initiatief van Vereniging Eigen Huis stelde het College bescherming persoonsgegevens voor om een nationale website in te richten met beelden van verdachten van een misdrijf. Burgers kunnen dan beelden van overvallers of inbrekers op zo’n online prikbord plaatsen nadat ze zijn bekeken en gecontroleerd door de politie. Vereniging Eigen Huis plaatst foto’s en filmpjes van burgers op voorwaarde dat zij een kopie van een aangifte meesturen, maar zonder tussenkomst van de politie.

Een overweldigende meerderheid van het CCV-deskundigenpanel denkt dat naming & shaming-websites die zijn gericht op woninginbraken de komende vijf jaar populair blijven. De deskundigen denken dat ook voor andere vormen van criminaliteit digitale schandpalen hun populariteit behouden. Die ontwikkeling past in een maatschappelijk klimaat waarin een groeiend internetgebruik en een toenemende roep om vergelding samengaan met een verminderde bekommernis om privacybescherming. Dat wil volgens de deskundigen overigens niet zeggen dat de effectiviteit en wenselijkheid van online naming & shaming vanzelfsprekend zijn.

Vraag voor de toekomst

De lijst van misdrijven die mede mogelijk worden gemaakt door het gebruik van internet groeit gestaag. Niet alleen op het vlak van woninginbraak en inbraak in computersystemen doen zich nieuwe risico’s voor. Ook bij (woning)overvallen wordt steeds handiger gebruik gemaakt van de directe communicatiemogelijkheden van het wereldwijde web. Zo hebben de ’flashmob’ en het ‘crowdsourcen’ al misdadige evenknieën. Bij ’crimesourcing’ worden internetgebruikers, zonder dat ze zich ervan bewust zijn, gerekruteerd als dekmantel voor een overval. De vraag is hoe publieke en private veiligheidsorganisaties  preventieve acties kunnen nemen tegen dit soort verfijnde misdrijfmethoden.